:: بهنگامی و نابهنگامی‌ سیاست اقتصادی در مصاحبه با دکتر صیدی - 1398/04/18

بهنگامی و نابهنگامی‌ سیاست اقتصادی در مصاحبه با دکتر صیدی

روزنامه شرق/ تاریخ خبر: 17 تیرماه 1398

 برگ برنده ایران

در دور جدید تحریم‌ها


شرق: اگر به رژیم تحریم های آمریکا و روند آنها نگاه کنیم، می بینیم که اکنون در اوج تحریم ها هستیم. زیرا آمریکا دیگر به موارد عجیبی مانند تحریم مقام معظم رهبری و وزیر امور خارجه رو آورده و این یعنی دیگر دستش خالی است و چیز دیگری برای تحریم نمانده است. حجت الله صیدی کارشناس پولی و بانکی در گفت وگوی خود با <<شرق>> از سه ویژگی نام می برد که سال ۲۰۱۰ نداشته ایم و این سه ویژگی می تواند برگ برنده ایران در تاب آوری باشد. اول اینکه آمریکا در تحریم ها تنهاست و سازمان ملل و اروپا به لحاظ سیاسی و حقوقی آن را همراهی نمی کنند، دوم اینکه تجربه تحریم های گسترده قبلی را داریم و بنابراين توان مدیریت محدودیت ها را بهتر از قبل داریم و سوم اینکه عموم مردم چون تجربه بدعهدی های آمریکا با ایران و کره شمالی و حتی چین و هند و بعد توهین های او به اعراب ثروتمند را دیده اند، همراهی بیشتری با تصمیم های نظام دارند و مانند دفعه قبل، در تشخیص مقصر مردد نیستند و می بینند که چه کسی بدعهدی و قانون شکنی کرده و ماهیت واقعی رویکردهای آمریکا را بهتر تشخیص می دهند.


>>   برای پرداختن به این موضوع که چه میزان از تصمیمات و سیاست گذاری ها بهنگام و چه میزان نابهنگام بوده، بهتر است تصویری از شرایط فعلی اقتصاد کشور داشته باشیم. امروز سیاست گذاری برای اقتصاد چقدر اهمیت دارد؟

اگر بخواهم از همان تعبیر آشنای قدیمی استفاده کنم که اتفاقا اقتصادی هم هست، باید عرض کنم <<سیاست گذاری برای اقتصاد از نان شب واجب تر است>>. مقام معظم رهبری هم که نکات راهبردی را همیشه مطرح می کنند در سخنرانی ۱۴ خرداد امسال نکته بسیار مهمی را گفتند و آن به این مضمون بود که در هر مقطعی کشور یک مسئله اصلی دارد که باید درست تشخیص داده شود و جایش را به مسائل کم اهمیت ندهد و از کانون توجه ها و اقدام ها دور نماند. مثلا در اوایل دهه ۶۰ مسئله اصلی کشور جنگ بود، بعد سازندگی بود و امروز مسئله اصلی ما اقتصاد است و هیچ مسئله ای به این اندازه اهمیت ندارد. من با این تعبیر کاملا موافقم. البته مستحضرید که سیاست گذاری لایه های مختلفی دارد که در برخی لایه ها انجام شده و برخی دیگر باید انجام شود.

>>   ما در یک سال گذشته که درگیر تحریم های متعدد شدیم، سیاست گذاری های متعدد نیز داشته ایم. به ویژه در حوزه ارزی که تعداد سیاست های اتخاذشده بی شمار بود. چه میزان از این سیاست ها را سیاست های بجا و بهنگام و چه میزان را نابهنگام می دانید؟

دو  نکته را در این رابطه باید عرض کنم. واقعیت این است که برخی از اینها را من سیاست گذاری نمی دانم. مانند ارز چهارهزارو 200 تومانی. این یک پاسخ عمل گرایانه و البته تا حدودی احساسی و شتابزده به التهاب بازار بود. به عبارت دیگر یک عمل بود تا یک سیاست. هم نرخ تعیین شده این خاصیت را داشت و هم محل تخصیص اش.

سیاست گذاری طبیعتش این است که ماه ها و گاهی سال ها به کار گرفته شود. وقتی شما می گویید متعدد و بی شمار، یعنی خود اذعان می کنید که سیاست نبوده و بیشتر اقدام بوده است.

اما نکته دوم این است که به دلیل فشارهای ناشی از تحریم ها، که هم مستقیما بر ارز وارد می شود و هم به طور غیرمستقیم و از طریق دیگر عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر نرخ ارز، اقدام ها خیلی بهنگام بوده و متهورانه. علت اینکه کاملا به هدف نخورده، این است که زمینه اجتماعی و فرهنگی لازمش حتی در بین نخبگان و فعالان درستکار اقتصادی  هم فراهم نبوده. اینجا ممکن است به نظر برسد که تناقض بهنگامی و نابهنگامی تصمیم وجود دارد و البته من هم معتقدم ذاتا این تناقض وجود دارد، اما گاهی سیاست گذار و مجری نمی تواند منتظر تحقق همه زمینه ها بماند. به نظرم نکته مهم این است که امروز احساس می شود سیاست گذار دارد می رود به سمت نزدیک کردن نرخ های سه گانه (رسمی، نیمایی و آزاد) به یکدیگر و البته این سیاست بسیار درستی خواهد بود.

>>   نزدیک شدن نرخ ها اتفاق مطلوبی است اما هنوز تا تک نرخی شدن ارز فاصله داریم. در این شرایط تداوم اعطای ارز رسمی به کالاهای اساسی تصمیم درستی است؟ خبر فسادهای بیرون زده از تخصیص ارز ارزان هر روز وجوه جدیدی پیدا می کند و در همین چند روز اخیر بحث تخصیص ارز دولتی به کاغذ سیگار مطرح شد. سیستم جامع توزیع نداریم و یارانه های ارزی تخصیص یافته به جای رسیدن به دست مصرف کننده به جیب عده ای خاص می رود. با این وجود چرا این حد اصرار به برقراری ارز چهارهزارو 200 توماني وجود دارد؟

بله فاصله داریم و این واقعیت علل مختلفی دارد که مهم ترین اش امروز تشدید تحریم هاست و دقیقا به همین دلیل موافق تداوم تخصیص ارز با نرخ پایین تر به کالاهای اساسی هستم. چون شرایط را تا حدودی خاص و اضطراری می دانم اما اگر این تصمیم گاهی درست اجرا نمی شود و فسادهایی مشاهده می شود، علتش در اجراست و نه در سیاست گذاری. برای حل این مسئله، در کشور زمینه های لازم شفاف سازی و همچنین یکپارچه سازی سیستم را هم داریم اما در اجرا به موانعی برمی خورد که غیرسیستمی و غیراقتصادی است.

>>    برای ایجاد این شفافیت پیشنهاد خاصی دارید؟

می دانید که شفافیت در عمل نیازمند یک نظام یکپارچه و جامع است که از ارکان مهم آن در زمینه ارز، نظام واردات، صادرات، گمرکات و توزیع و... است که علاوه بر نرم افزار و سخت افزار قوی، به اراده ای قوی نیاز دارد. از همه اینها مهم  تر به تعریف روشن و شفاف از کالای اساسی هم نیاز دارد. این تعریف باید جامعه هدف را هم در بر بگیرد. در این باره به چند نمونه اشاره می کنم که بسیار پیچیده و چندلایه است. همین شکر را در نظر بگیرید که با ارز چهارهزارو 200 تومانی وارد می شود. به قرار اطلاع، بخش مهمی از این شکر صرف تولید شکلات و شیرینی و بیسکویت و... می شود و همین شکلات با ارز آزاد به کشورهای همسایه صادر می شود؛ چون اگر ارز حاصل از این صادرات رقم خیلی بالایی نباشد، نیاز به فروش آن در سامانه نیما نیست. حالا این را رانت تلقی کنیم که در اختیار تولیدکننده شکلات یا صادرکننده قرار می گیرد یا نه؟ ضمن اینکه همین شکلات یا بیسکویت هم در بازار داخل، افزایش قیمت شدیدی پیدا کرده و متناسب با نرخ چهارهزارو 200 تومانی نیست. بحث صادرات مجدد یا همان ری اکسپورت که خود داستان پیچیده ای است. در نظر بگیرید که بخشی از همین شکر سفید، به کشورهایی مانند عراق و پاکستان و نظایر آن صادر شود یا آردی که با نرخ رسمی چهارهزارو 200 تومانی وارد شده، صرف تولید محصولات غذایی مانند ماکارونی می شود که البته باید برای مصرف داخل همین نرخ اعمال شود؛ اما صادرات این محصولات چه؟ شفافیتی که عرض می کنم؛ یعنی این موارد و نه انتشار اسم چند شرکت وارد کننده که نه جامعه حس درستی از این موارد دارد و نه این انتشارها سودمند هستند. اضافه کنم که هر کسی که در این شرایط چیزی وارد می کند؛ مانند آرد و کره و شکر و...، با هر ارزی باشد، انصافا مجاهدت می کند و باید به خاطر مشقت زیادی که تحمل می کند، از او تقدیر شود؛ اما بحث مصرف نهایی ارز و جامعه هدفی که از این بهره مند می شود، بحث دیگری است که به نظرم به شفافیت به مراتب بیشتری نیاز دارد. از این منظر است که مثلا با وجود واردات دام یا گوشت قرمز با ارز چهارهزارو 200 تومانی، قیمت واقعی گوشت در بازار همان ارز آزاد را به ذهن تداعی می کند و در نهایت دولت مجبور می شود سیاست های ارزی را تغییر دهد.

>>   گمان می کنید می توان این شفافیت را ایجاد کرد؟ می توان بدون ایجاد رانت، یارانه ارزی تخصیص داد؟

بله؛ صد در صد. ایجاد این شفافیت برای کشور ما که الحمدلله از زیر ساخت های سایبری و نرم افزاری و سخت افزاری قوی و نظام اطلاعاتی کارآمد برخوردار است، کار زیادی ندارد؛ اما واقعیت این است که اراده ای قوی و پوستی کلفت می خواهد. بالاخره صدای برخی گروه های ذی نفع در خواهد آمد. صدا که نه، فریادشان. بالاخره صحبت صدها میلیارد تومان است. قطعا درست کاران و پاک دستان استقبال می کنند؛ اما چون برخی رانت ها قطع می شود، حتما در مسیر اجرای این سیستم و ایجاد شفافیت، موانعی جدی ایجاد خواهند کرد؛ اما به شدت معتقدم که نظام، هم اراده این را دارد و هم توانش را. بهنگام ترین تصمیم و اقدام هم همین است. مگر ما از این روزها مهم تر و دشوارتر داریم که این کارهای اساسی را به آینده ای موهوم موکول کنیم.

درباره یارانه ارزی، بنده شخصا مخالفم و معتقدم اتفاقا صفرا می افزاید و منافع نامشروع را بیشتر می کند. ما هر کاری که می کنیم، باید روی خود ارز انجام دهیم و نه روی پس یا پیش آن.

>>    شما دامنه فساد در کشور را چقدر گسترده می دانید؟

اظهارنظر قابل اتکا در این باره اشراف اطلاعاتی و حتی قضائی لازم دارد. این طور با مشاهده یا حس برخی مصادیق فساد نمی توان گستردگی آن را قضاوت کرد. بالاخره مقداری از فساد مالی مشاهده می شود که خیلی آزاردهنده است؛ اما اینکه این مقدار خیلی گسترده است یا نه و مثلا در مقایسه با 10 یا 20 سال پیش آیا بیشتر شده یا نه، من نمی توانم اظهار نظر دقیق بکنم؛ اما شخصا برآوردم این است که واقعیت فساد به مراتب کمتر از آن است که حس می شود. من به دلیل موقعیت شغلی ام در معرض بسیاری از فعالیت های اقتصادی هستم و می بینم که در کل، تعداد و نسبت درست کاران و پاک دستان به متقلبان و فاسدان به مراتب بیشتر است و این مایه امیدواری است.

نکته بعدی هم آن است که چون خود فساد را به تنهایی و به صورت مستقیم نمی توان اندازه گیری کرد، تنها شاخص اندازه گیری فساد در دنیا، میزان نبود شفافیت است؛ بنابراین باز هم پای شفافیت به میان می آید. ما در کشورمان به ارتقای شفافیت زیادی نیاز داریم. اگر این محقق شود، فساد بدون تردید کاهش چشمگیری پیدا می کند.

>>   صرف نظر از اینکه میزان فساد چقدر در سال های اخیر گسترش یافته، از نظر شما چگونه می توان با آن مقابله کرد؟

ارتقای شفافیت، شفافیت و باز هم شفافیت. این تنها راهی است که در دنیا آزموده شده و جواب داده. شما نگاه کنید، در رتبه بندی شفافیت که سالانه منتشر می شود و مثلا برخی کشورهای اسکاندیناوی در آن اول هستند، دقیقا کشورهایی هستند که کمترین فساد را دارند. مبارزه فیزیکی و بگیر و ببند؛ هرچند خوب است؛ اما آخرین راه است و از کارآمدی بالایی برخوردار نیست.

>>   در راستای ارتقای شفافیت، سامانه دسترسی آزاد به اطلاعات ایجاد شده است که در بخشی از وظایف تعریف شده، انتشار حقوق مدیران دولتی آمده است. آیا بانک تحت نظارت شما حقوق مدیران خود را اعلام کرده است؟

کم اهمیت ترین اطلاعات، حقوق مدیران است. اتفاقا دردسترس ترین هم هست. بانک ما به دلیل بورسی بودن سال هاست که از طریق صورت های مالی، دریافتی کل و سالانه مدیران را افشا می کند، اما از من بپذیرید که انتشار حقوق مدیران از جنسی که این روزها شایع شده، خاصیت چندانی ندارد و اتفاقا ممکن است حاشیه را به جای متن بنشاند.

>>   اما مردم انتظار دارند حداقل ترین و دردسترس ترین اطلاعات را بدانند. چند هفته گذشته صندوق بازنشستگی حقوق اعضای هیئت مدیره خود را اعلام کرد و آقای رئیسی، رئیس قوه قضائیه، هم تأکید کردند علاوه بر اعلام حقوق و دارایی شان به مقام معظم رهبری، در سامانه نیز اعلام خواهند کرد تا مردم نیز این اطلاعات را داشته باشند، ضمن آنکه این بخش از اطلاعات ارائه شده به بورس محرمانه شده است و مردم دسترسی به آن را نخواهند داشت.

اصلا این طور نیست. اتفاقا برعکس است. ارائه اطلاعات به بورس یعنی درج آنها در سامانه کدال (www.codal.ir)؛ یعنی هر کسی می تواند به سایت مذکور رفته و اطلاعات شرکت بورسی را تمام وکمال مشاهده کند. صورت های مالی سالانه و میان دوره ای، عملکرد ماهانه و ... اطلاعات رایجی هستند که به راحتی هر کسی می تواند دانلود کند و ببیند. حقوق و مزایای مدیران و پاداش ها و ... هم محل مشخصی در صورت های مالی دارند. مستحضرید که بورسی شدن یعنی شفاف ترشدن. بنابراین در سامانه کدال نه اطلاعات حداقلی که شما به عنوان انتظار مردم از آن یاد کردید، بلکه اطلاعات حداکثری بارگذاری می شود.

این نکته را هم بگویم که این اقدام آقای رئیسی یکی از مناسب ترین اقدام هاست که باید در تمامی سطوح مدیریتی اجرا شود، زیرا شفافیت امری تدریجی است و یک شبه اتفاق نمی افتد و ایشان نقطه شروع خوبی را انتخاب کرده اند.

>>   در کدال گزارش صورت های مالی، شفاف سازی مالی و سهامی، گزارش هیئت مدیره ها مربوط به عملکرد و گزارش مجمع وجود دارد. بنابراین درآمد مدیران (نه حقوق ماهانه) معمولا در حسابرسی های داخلی قید می شود که از زمانی که بحث حقوق های نجومی مطرح شده،اعلام نمی شود.

نکته اول اینکه در صورت های مالی سالانه افشا می شود و البته حق با شماست، سالانه است و ماهانه نیست، اما با یک تقسیم ساده قابل محاسبه است. از آن مهم تر این نکته دوم است و آن اینکه حسابرس مستقل (و نه داخلی) که گزارشش در کدال باید به طور کامل منتشر شود، مدرک مهمی از شرکت یا بانک مورد رسیدگی می گیرد که به نامه تأییدیه مدیران موسوم است و در آن نه تنها حقوق و مزایای تک تک اعضای هیئت مدیره و مدیرعامل درج می شود، بلکه اعضا امضا کرده و تعهد می کنند که هیچ رقم دیگری دریافت نکرده اند. این سطح از افشا در تمام دنیا پذیرفته است و سطح مناسبی تلقی می شود.

>>   از مواردی که بانک ها بر اساس ماده 169 مکرر اصلاحیه قانون مالیات های مستقیم مکلف به اجرا شدند، اعلام اطلاعات حساب های بانکی مشکوک به پول شویی است، اما بانک ها برای اینکه مشتریان میلیاردی خود را از دست ندهند زیر بار اجرای این قانون در دو سال گذشته نرفته اند. این یکی از حداقل انتظاراتی است که در حوزه شفافیت می توان داشت.

باید بگویم که این را طبق همان قانون و سایر مقررات، باز ما سال هاست که اطلاعات را تمام وکمال در اختیار مراجع ذی ربط، از جمله مقامات مالیاتی می گذاریم؛ تقریبا هر هفته یک سی دی کامل. بنابراین با عرض معذرت باید بگویم که قضاوتتان مبنی بر اینکه بانک ها برای اینکه مشتریان میلیاردی خود را از دست ندهند... کاملا نادرست است. اگر عنایت بفرمایید و فقط یکی، دو ساعت وقت بگذارید، در بانک  ملاحظه خواهید فرمود که قضاوت اشتباه کرده اید.

>>    سازمان مالیاتی بارها از عدم همکاری بانک ها در این خصوص گلایه کرده و به دلیل عدم همکاری بانک ها نهایتا تفاهم نامه ای امضا شد که بانک مرکزی اطلاعات حساب های مشکوک را در اختیار سازمان مالیاتی قرار دهد.

بنده سوابقی از این گلایه؛ چه رسمی و چه غیررسمی ندارم، اگر هم یک مدیرکل محترم مصاحبه ای انجام داده و مورد خاصی را مطرح می کند، نباید به حساب موضع رسمی سازمان امور مالیاتی گذاشت. چیزی که شما به آن اشاره می فرمایید آیین نامه ای است که دو وزیر ابلاغ کردند و البته به شفافیت کمک کرد.

>>    شما که تأیید می کنید همکاری مناسب را داشته اید. بازگردیم به مسئله اقتصاد در سطح کلان تر. به نظر شما در شرایط حال حاضر، یعنی با شدت گرفتن تحریم ها، اقتصاد ایران می تواند خوداتکا شود؟

هر اقتصادی باید خوداتکا شود، فارغ از اینکه تحریمی وجود دارد یا نه، چون اصلا به لحاظ نظری علت وجودی اقتصاد <<محدودیت>> است، حالا در یک کشور محدودیت یعنی تحریم، در دیگری یعنی موقعیت جغرافیایی و منابع طبیعی و در دیگری ممکن است ترکیب جمعیتی و مواردی از این قبیل باشد.

لازم است توضیح دهم که من خوداتکایی را به معنی همان تاب آوری و درون زایی می دانم که در مفهوم اقتصاد مقاومتی نهفته است و نه برداشت نادرستی که برخی دارند و آن را به معنی عدم تعامل با بیرون و سایر اقتصادها تلقی می کنند. اگر سیاست های ابلاغی اقتصاد مقاومتی را نگاه کنیم می بینیم که در عین درون زایی بر تعامل با بیرون تأکید شده است.

>>    به نظر شما اقتصاد ایران در شرایط فعلی می تواند در عین درون زایی با بیرون تعامل داشته باشد؟

حتما. مگر الان ندارد؟ با تمام محدودیت های مالی بین المللی که وجود دارد ما بیش از ۴۰ میلیارد دلار صادرات و تقریبا به همین میزان واردات داریم و این یعنی تعامل. محصولات پتروشیمی ما به شرق و غرب عالم صادر می شود، برخی محصولات غذایی و بهداشتی یا کالای ساختمانی مانند کاشی و سرامیک به تمام کشورهای بزرگ غربی و البته فقط به جز آمریکا که در ماه های اخیر قطع شده، صادر می شود. شرکای بزرگ تجاری ای در دنیا داریم که آلمان، فرانسه، چین، هند و ژاپن از مهم ترین آنها هستند و این یعنی تعامل با بیرون. ضمنا تأکید کنم که به باور بنده، اصلا تعامل با بیرون بدون درون زایی مقدور نیست.

یک نمونه جالب هم بگویم که شاید خیلی از هم وطنان ما اطلاع دقیقی نداشته باشند و آن میدان گازی رهام است که بین ایران و بریتانیا مشترک است و در دریای شمال قرار دارد. با وجود تمام تحریم ها هر دو کشور با هم در این میدان همکاری می کنند و سهم ایران از وجوه حاصل از فروش گاز آن به حساب ایران واریز می شود. این است که اعتقاد دارم که در تعامل نسبتا خوبی با بیرون هستیم که اگر آن درون زایی را تقویت کنیم، این تعامل هم رشد می کند.

>>    درست است. ارتباطات ایران به ویژه با کشورهای همسایه ادامه دارد اما نقل و انتقال پول دشوار شده است. گمان نمی کنید مذاکره بتواند شرایط را سهل تر کند؟ البته در صورتی که دستاوردی بیش از برجام داشته باشد.

چرا، حتما ما باید برای تسهیل نقل و انتقال پول به مذاکره ادامه دهیم. محدودیت نقل و انتقال، هزینه ها را خیلی بالا می برد؛ بنابراین باید با حداکثر ظرفیت برای مسائل بانکی مذاکره کنیم و به پیگیری هایمان ادامه دهیم. دستاورد برجام در این زمینه بد نبود و مسائل بانکی داشت یکی یکی حل می شد که البته چنین چیزی همیشه زمان بر است و برخی حوصله کافی نداشتند.

>>    یعنی معتقدید برجام کارایی لازم را داشت؟ پس چرا موفق نشدیم از ظرفیت آن استفاده کنیم؟

بله معتقدم بهترین توافقی بود که می شد با شش کشور بزرگ که بعضی از آنها کاملا در مقابل ما قرار داشتند، انجام داد. توجه داشته باشید که توافق یعنی جمع نظر دو طرف و نه خواسته های فقط یک طرف.

مذاکره کننده های ایرانی، خیلی قوی ظاهر شدند. اگر بخواهم تمام ابعادش را توضیح دهم شاید در حوصله این گفت وگو نباشد، اما فقط یک نمونه بگویم و آن اینکه ببینید در خروج آمریکا از برجام، به جز اسرائیل و یکی، دو کشور کوچک منطقه، هیچ کشوری نتوانست کنار آمریکا بایستد و کارش را تأیید کند، این خودش یعنی توافق قوی. اینکه چرا موفق نشدیم از ظرفیتش استفاده کنیم علل مختلف دارد، نخست اینکه قبلا عرض کردم اجرای برجام زمان بر بود و حوصله لازم داشت، نمی شود ظرف یکی دو ماه تمام ظرفیت های برجام را پر کرد. همان زمان هم حقیر در برخی جلسه ها هشدار می دادم که انتظار بیش از حد و شتاب زده نداشته باشید. دوم اینکه طرف های مقابل بدعهدی کردند و بدشان نمی آمد اجرای آن قدری طول بکشد، این به دلیل رقابت داخلی شدیدی بود که بین آن کشورها وجود داشت و دارد و عمدتا هم این رقابت جنبه اقتصادی دارد و هر کشوری سعی می کرد بیشترین سهم را از بازار بزرگ ایران داشته باشد. علت سوم  و مهم آن، برخی تعلل های غیرضروری در داخل بود. اگر قراردادهای نفتی موسوم به IPC همان ماه های اولیه منعقد می شد و در راهروهای مجلس و سایر پیچ و خم ها معطل نمی ماند و در همان ماه های اول که سیل سرمایه گذاران و شرکت های نفتی مانند توتال و شل و بی پی و دیگران به سوی ایران راهی شده بود، دو، سه قرارداد قوی بسته بودیم، الان برجام سرنوشت به مراتب بهتری داشت. وسواس های بیش از حد منتقدان قراردادهای نفتی، مانع بزرگی در این راه به شمار می آید و این آخری، همان نا بهنگامی معروفی است که بارها شما و بنده در این گفت وگو بر آن تأکید کردیم.

>>    ما  با توتال و پژو قرارداد بستیم. برای خرید هواپیما هم قرارداد داشتیم اما پس از خروج آمریکا توتال و پژو از ایران رفتند و خرید هواپیما منتفی شد. اگر تعداد بیشتری هم قرارداد می بستیم با خروج آمریکا از برجام همه آنها لغو می شد.

پژو اگرچه بعد از خروج آمریکا از برجام، سطح همکاری را کم کرد، اما نرفته است؛ شرکت مشترکی با آنها داریم به نام ایکاپ که فعال است. این همه پژوهای ۲۰۷ و ۲۰۰۸ که در خیابان ها می بینید نتیجه آن قرارداد است که تحویلش هنوز ادامه دارد. تولید پژو ۳۰۱ در ایکاپ در هفته های آینده شروع می شود. به شما اطمینان می دهم که پژو خود را از بازار ایران محروم نخواهد کرد. اما قرارداد توتال خیلی دیر بسته شد؛ زمان مناسب از دست رفت، در همان ماه های اول باید قرارداد چند پروژه را می بستیم تا به سنگ اندازی های کمپانی های نفتی آمریکایی که رئیس یکی از بزرگ ترین هایش وزیر خارجه شد، برنخوریم. سر قرارداد پژو هم در داخل برخی دلواپسی می کردند، ولی با سماجت ایران خودرو و دولت بالاخره بسته شد  و الان هم فعالیت می کند. در مورد هواپیما، اگر همین چند فروند ایرباس را نگرفته بودیم، الان باید پروازهای اروپایی ایران ایر قطع می شد. با تمام سختی ها، وزارت راه نسبتا خوب و سریع عمل کرد. مستحضرید که می گویند در روابط تجارت بین الملل ارزش ثانیه ها از بازی نهایی فوتبال در جام جهانی بسیار بالاتر است.

>>    شما معتقدید که کشورها به دلیل وجود برجام نتوانستند کنار آمریکا بایستند اما می خواهم بگویم کنار ایران هم نایستادند و ایران را رها کردند. بارها مسئولان ایرانی در گفت و گوهای متعدد به بدعهدی های اروپا که همچنان ادامه دارد، اشاره کردند. نمی توانستیم در برجام به شکلی طرف مقابل را متعهد کنیم که به راحتی زیر پای ایران خالی نشود؟

من امیدوارم که در فرصتی موسع، اختصاصا درباره برجام و جزئیات آن باهم تبادل نظر کنیم. اما در اینجا فی الجمله عرض کنم که طبق ارزیابی بنده، برجام سه بعد حقوقی، سیاسی و اقتصادی دارد. می بینید که از منظر حقوقی و سیاسی همه اروپایی ها و کشورهای مهم کنار ایران ایستاده اند. انتظار ایستادن مطلق و تمام قد در کنارمان، از هر کشوری در هر موضوعی، با واقعیت های روابط بین الملل نمی خواند. عرصه بین الملل عرصه تعامل های نسبی است که تا حدود زیادی بر نظریه بازی ها (Game Theory) مبتنی است و در آن چارچوب باید تحلیل کرد. یادمان نرود برجام ما را از شمول تحریم های بین المللی و اتحادیه اروپایی و ذیل بند هفت منشور ملل متحد خارج کرد و این دستاورد بسیار بزرگی بود. الان هم که آمریکا نمی تواند کار مهمی در این زمینه علیه ایران بکند، به دلیل قوت برجام است. نکته آخر اینکه برجام یک توافق نامه است. صرف وجود توافق نامه که طرفین را ملزم به ایفای تعهداتی می کند، معنی اش این نیست که هیچ کس مطلقا بدعهدی نخواهد کرد بلکه به این معنی است که هرکس خواست توافق را کلی یا جزئی به هم بزند باید هزینه اش را بپردازد.

>>    شما موافق مذاکره با آمریکا هستید؟

مذاکره و گفت وگو فرهنگ دیرینه ما ایرانی هاست. من همواره موافق مذاکره بوده و هستم اما مانند هر کار دیگری به بهنگامی آن اعتقاد دارم.

اگر شرایط مذاکره فراهم شود، که در این مورد شرایط مورد نظر ایران (که اولینش بازگشت آمریکا به برجام است) کاملا درست و منصفانه است، باید مذاکره کنیم و ارزیابی من این است که این مذاکره دیر یا زود انجام خواهد شد، با این حال ایران به درستی منتظر تحولاتی در رویکرد آمریکاست که باز هم می توان در چارچوب نظریه بازی ها آن را به خوبی فهمید.

>>   گمان نمی کنید درحال حاضر پذیرش مذاکره از سوی ایران، برگ برنده ای برای ترامپ در انتخابات دور بعد خواهد بود؟

الان که اصلا شرایط مذاکره فراهم نیست. اما اگر شروط به حق ایران عملی شود، مذاکره هیچ اشکالی که ندارد هیچ، بلکه فوایدی هم خواهد داشت. اینکه در آن شرایط، مذاکره برای ترامپ برگ برنده ای در انتخابات تلقی شود یا نه، مهم نیست. خط قرمز ما منافع ملی ایران است و نه پیروزی یا شکست ترامپ. مگر کسی تضمین داده که در صورت پیروزی کسی دیگر، بازگشت به برجام و تأمین منافع ایران اتفاق خواهد افتاد؟

>>    و اگر مبنا را بر این قرار دهیم که هیچ گاه مذاکره ای صورت نگیرد، وقوع جنگ را چقدر محتمل می دانید؟

من تخصص محاسبه این احتمال را ندارم، اما با توجه به رویکردهای راهبردی نظام، گفته های مقامات ارشد کشور و روش عمل ترامپ، بسیار بعید می دانم جنگی اتفاق بیفتد. شخصا فکر می کنم که اگر آمریکا تصمیم به جنگ واقعی بگیرد، همین کشورهای نامهربان و پرمدعای منطقه با عجله به پای ترامپ می افتند که حمله ای صورت نگیرد. چون در آن صورت اینها هزینه بسیار بیشتری را نسبت به آمریکا و ایران متحمل خواهند شد که شاید برایشان تا سال ها قابل جبران نباشد.

>>    اگر جنگ اتفاق نیفتد و مذاکره ای هم نشود و تحریم ها ادامه داشته باشد، اقتصاد ایران چقدر تاب آوری خواهد داشت؟

اقتصاد ایران تاب آوری لازم را دارد. ما در دهه ۶۰ که اصلا وضعیت اقتصاد و زیرساخت ها و ظرفیت های بالقوه کشور با الان قابل مقایسه نبود، هشت سال در جنگ بودیم و زیر بمباران و موشک باران و خمپاره، کشاورزمان، کاشت و داشت و برداشتش را انجام می داد، ایران خودرو و سایپا، خودرو تحویل مردم می دادند، ذوب آهن اصفهان فولاد تولید می کرد، صنایع غذایی و لبنی کار می کرد و سینماگرمان هم فیلم خودش را می ساخت و حتی یک سال هم مثلا جشنواره فیلم فجر تعطیل نشد، انتشاراتی ها کتاب پشت کتاب منتشر می کردند و هرچند همه اینها با تحمل دشواری هایی روبه رو بود که گاهی نفس ها را تنگ می کرد اما هیچ گاه نبریدیم و اقتصاد چرخید، الان که دیگر امکانات بیشتری داریم و تولید ناخالص داخلی مان عدد بهتری را نسبت به گذشته دارد، بنابراین من نگران تاب آوری اقتصاد در شرایط تداوم و حتی تشدید تحریم ها نیستم اما خوب معلوم است که هزینه ها و بهای نهاده های تولید بالاتر خواهد رفت.

اگر به رژیم تحریم های آمریکا و روند آنها نگاه کنید، معلوم می شود که اکنون در اوج تحریم ها هستیم زیرا آمریکا دیگر به موارد عجیبی مانند تحریم مقام معظم رهبری و وزیرخارجه رو آورده و این یعنی دیگر دستش خالی است و چیز دیگری نمانده است. بر خلاف تصور خیلی از کارشناسان داخلی و خارجی، در همین شرایط داریم با خیلی از کشورها کار می کنیم و من معتقدم که شرایط سخت تر از این نخواهد شد. خوشبختانه این دفعه با سه ویژگی هم مواجهیم که در ۲۰۱۰ نبودیم و این احتمال تقویت تاب آوری را زیاد می کند: اول اینکه آمریکا در تحریم ها تنهاست و سازمان ملل و اروپا به لحاظ سیاسی و حقوقی آن را همراهی نمی کنند، دوم اینکه تجربه تحریم های گسترده قبلی را داریم و بنابراین توان مدیریت محدودیت ها را بهتر از قبل داریم و سوم اینکه عموم مردم چون تجربه بدعهدی های آمریکا با ایران و کره شمالی و حتی چین و هند و بعد توهین های او به اعراب ثروتمند را دیده اند، همراهی بیشتری با تصمیم های نظام دارند و مانند دفعه قبل، در تشخیص مقصر مردد نیستند و می بینند که چه کسی بدعهدی و قانون شکنی کرده و ماهیت واقعی رویکردهای آمریکا را بهتر تشخیص می دهند.

>>    شاخص های اقتصادی سال جاری را سال خوبی نشان نمی دهد. به نظر شما چه مقدار زمان نیاز است که این شاخص ها از حد بحران عبور کنند؟

برای پاسخ به این سؤال، ناچاریم چند پیش فرض داشته باشیم. یکی اینکه همین سطح از شرایط بین المللی برای ایران تا مثلا سال آینده باقی بماند. دوم اینکه بر اثر انتخابات مجلس و...  تغییر مهمی در شرایط سیاسی و اجتماعی رخ ندهد، به نظرم این شاخص ها نمی توانند در مدتی کم تر از دو یا سه سال از حد بحران عبور کند. اما اگر شرایط بین المللی بهتر شود و دولت و مجلس هم همدلی و همکاری بیشتری داشته باشند و تدبیر بیشتری به کار گرفته شود، ظرف چندماه می توان شاهد بهبود شاخص ها بود. هیچ گاه نباید ناامید شویم و هیچ چیز نباید ما را متوقف کند.



تعداد بازدید : 53
:: ثبت نظر ، پیشنهاد و انتقاد ...
:: فرم ارتباط ...
:: ثبت پرسش ...
:: فرم تماس با ما ...
ساعت و تاریخ : 15:44- 1398/4/27
نام و نام خانوادگی :
پست الکترونیکی :
شماره تماس :
توضیحات :

دسترسی سریع

سهامداران

درباره خوارزمی

:: آخرین صورت وضعیت پورتفوی
:: اطلاعات روزانه سهام :: پورتال سهامداران :: صندوق سرمایه گذاری :: تاریخچه شرکت :: ساختار سازمانی :: منشور اخلاقی :: شرکت های وابسته :: ترکیب سهامداران
Tel : 021 - 66485908                 Fax : 021 - 66485854
www.kharazmi.ir                               info@kharazmi.ir
تمامی حقوق متعلق است به شرکت سرمایه گذاری خوارزمی
طراحی سایت و بهینه سازی سایت توسط پـارس فنـاوران